Bijeenkomst 6:
Utopische liquiditeit van onze posthumane wereld…

Dromen zijn illusies, maar illusies voeden de hoop op een beter leven. Immanuel Kant, die de vraag wat we mogen hopen in alle scherpte stelde, liet zien dat hoop zich theoretisch niet laat rechtvaardigen, maar dat ze als praktische noodzaak toch een vorm van rationele orientatie mogelijk maakt. Daarom schetsen we in deze laatste bijeenkomst het dubbelzinnige karakter van de hoop op een betere samenleving: gevaren en verleidingen van de utopische droombeelden.

Wat zijn de kenmerken, betekenis en belang van deze droombeelden? Hoe verschillen sociaal-politieke utopieën van biomedische, technische of kapitalistische vormen van utopie. Zou het een teken van rijpheid zijn als mensen er in slagen om het utopische denken achter zich te laten? Zeker nadat de financiële crisis van 2008 de schaduwzijde toonde van de neoliberale politieke marktutopie? Of kunnen we niet de utopie ontsnappen, en moeten we onze huidige leefsfeer bezien als gerealiseerde “droom’of “nachtmerrie”? Als een utopian way-of-life in de zg. “youtopie” van een geheel gemedialiseerde wereld waarin iedereen zich in vele virtuele rollen kan presenteren, of in de dystopie van de capsulaire beschaving, waarin de publieke ruimte zich onthult als een louter virtuele schijnwereld?

Het actuele belang van de vraag “wat mogen wij hopen” wordt duidelijk als we e.e.a. bekijken in het perspectief van de huidige, zg. “vloeibare cultuurpatronen”. Diverse toekomstvisioenen laten we snel de revue passeren, van Adjiedj Bakas tot Robert Kaplan en Zygmunt Bauman. Overeenstemming heerst over onze huidige conditie: er staan ons geheel nieuwe en ongekende scenarios van individuele levenskeuzes en collectieve projecten te wachten, op technologisch, ecologisch, sociaal-economisch, cultureel en politiek gebied. We worden geplaatst voor een aantal nooit eerdere uitdagingen.

De nieuwe “vloeibare fase van moderniteit” confronteert ons met vormen die veel te weinig tijd krijgen om uit te kristalliseren: deze liquide vormen bieden ons nauwelijks meer stabiele kaders voor levensontwerpen. Daarbij staan we voor de enorme opdracht om de dynamiek tussen anonieme globale machten weer enigszins in de invloedsferen van lokale politieke instituties te krijgen. In het verlengde hiervan hebben we behoefte aan een versterking van ons vermogen tot “orienteren”, tot het denken, plannen en handelen op de lange termijn. We moeten ons hierin trainen onder moeilijker omstandigheden, waarin instituties, vorming en traditionele kaders die hiervoor noodzakelijk zijn onmiskenbaar in verval zijn. Deze uitdagingen zijn van een hopeloze omvang en complexiteit, maar alleen aan wanhopigen is de hoop gegeven.

WAAROM DEZE LEERGANG 
Denken gaat altijd buiten iedere orde: ook als we nadenken over regels in de bedrijfsethiek, over het spel van de macht, over inspiratie of de onzichtbare kracht van een bedrijfscultuur. Denken is kunnen twijfelen: het vereist de bereidheid om zich tijdelijk te onttrekken aan de druk van de leefwereld. Maar de twijfel blijkt tevens de wachtkamer van het inzicht te zijn.

VOOR WIE 
Het programma veronderstelt weinig voorkennis: iedere bijeenkomst zal de docent enkele literatuursuggestie doen. Het lezen van tekstmateriaal is geen noodzaak, maar zal het plezier in de leergang zeker vergroten. Het is na overleg ook mogelijk losse bijeenkomsten te volgen, maar in het geheel schuilt een duidelijke meerwaarde.

TIJD en LOCATIE 
Zes bijeenkomsten op donderdagen van 13.00 tot 17.00 uur 
Den Haag

WERKWIJZE/METHODE 
Na een lezing zal de docent enkele sleutelteksten voorzien van uitleg, commentaar en interpretatie met ruimte voor vragen. Aansluitend voeren we gesprekken over consequenties van deze denkbeelden voor onze eigen opvattingen over de idealen en afgronden van de Europese beschaving

Programma op PDF

BEGELEIDING

  • Mogelijkheden voor individuele deelname als groepsinschrijving
  •  Voorwaarde: min. aantal deelnemers:……
  •  Groepsarrangementen
  •  Verhindering

 INSCHRIJVING 

Geen activiteiten.