Bijeenkomst 5:
Van technische prothese naar Übermensch

Hersenimplantaten, stemmingspillen, embryoselectie, genmanipulatie. De huidige technologie brengt de droom van Frankensteins maakbare mens onbehagelijk dichtbij. Wij zijn van nature kunstmatig, stelt Jos de Mul. Technische ontwikkelingen zijn niet meer vanuit een onafhankelijk perspectief te beoordelen als “goed of kwaad”, uitdagend of bedreigend. Schetsen de nieuwste technologieën de contouren van de mens als brug naar een hoger wezen; het beeld van de Übermensch? Die raadselachtige denkfiguur waarmee Nietzsche de mens aanmoedigde om het beste uit zichzelf te halen; ons opriep om na te denken over de structurerende macht die door ons heen een «organisme van hogere kwaliteit» wilde realiseren?

Rondom de mens: over ontwikkelingen in nanotechnologie, informatica, deep brain stimulation,… Grensvervagingen tussen mens en techniek impliceren een nieuw mensbeeld, een ander denken over ethiek, een nieuw perspectief op onze historische betekenis. Vaste rangorden en conceptuele onderscheidingen verdampen. Ideeën en vooroordelen over autonomie, vrije wil, menselijke natuur, morele aansprakelijkheid, verantwoordelijkheid, de oppositie van lichaam en geest, de scheiding van binnen en buiten, het eigene en het vreemde, geboorte en dood,…. Dit alles moet opnieuw overdacht worden door recente technische ontwikkelingen.

We doen met een panoramische presentatie, waarbij vertrouwde wijzen van denken belicht worden vanuit recente technische innovaties. Welke regels voor het mensenpark gaan wij opstellen als eugenetica een reële politieke mogelijkheid wordt? Worden kinderen straks geboren of gemaakt? Wat zegt een streven naar perfectie over esthetisch-erotische preferenties? Welke gevolgen heeft de mogelijkheid van embryoselectie en nudging voor de maatschappelijke en financiële basis van onze gezondheidsinstituties? Welke religieuze vooroordelen koesteren wij, overtuigde atheïsten, eigenlijk ten aan zien van het problematisch zijn van de verbetering van het schepsel “mens”? Welke kenvermogens, levensduur en affectieve stoffering willen wij meegeven aan de post-humane wezens van de toekomst?

Zijn we slaven van een onstuitbare ontwikkeling, doelloos meegevoerd door de flux van onmenselijke globale krachten, die alle vaste grenzen laat vervloeien? Of denken we een mensbeeld uit dat rekenschap aflegt van onze verwevenheid met techniek. Waarin alle grote filosofische vragen opnieuw terugkeren. De vragen van Kant: wat kan ik kennen? wat moet ik doen? wat mag ik hopen? En vooral de vraag: wat is de mens…? Hoe delen wij in een toekomstig levensproject waarmee de mens boven zijn eigen schaduw uit wil reiken, en zichzelf een hoger doel wil stellen. 

Wat is de mens? WIE ben ik…. zijn wij, als koorddansers op weg over
de kloof tussen het dier en de Übermensch?

WAAROM DEZE LEERGANG 
Denken gaat altijd buiten iedere orde: ook als we nadenken over regels in de bedrijfsethiek, over het spel van de macht, over inspiratie of de onzichtbare kracht van een bedrijfscultuur. Denken is kunnen twijfelen: het vereist de bereidheid om zich tijdelijk te onttrekken aan de druk van de leefwereld. Maar de twijfel blijkt tevens de wachtkamer van het inzicht te zijn.

VOOR WIE 
Het programma veronderstelt weinig voorkennis: iedere bijeenkomst zal de docent enkele literatuursuggestie doen. Het lezen van tekstmateriaal is geen noodzaak, maar zal het plezier in de leergang zeker vergroten. Het is na overleg ook mogelijk losse bijeenkomsten te volgen, maar in het geheel schuilt een duidelijke meerwaarde.

TIJD en LOCATIE 
Zes bijeenkomsten op donderdagen van 13.00 tot 17.00 uur 
Den Haag

WERKWIJZE/METHODE 
Na een lezing zal de docent enkele sleutelteksten voorzien van uitleg, commentaar en interpretatie met ruimte voor vragen. Aansluitend voeren we gesprekken over consequenties van deze denkbeelden voor onze eigen opvattingen over de idealen en afgronden van de Europese beschaving

Programma op PDF

BEGELEIDING

  • Mogelijkheden voor individuele deelname als groepsinschrijving
  •  Voorwaarde: min. aantal deelnemers:……
  •  Groepsarrangementen
  •  Verhindering

 INSCHRIJVING 

Geen activiteiten.