INHOUD VAN DEZE LEERGANG

Het kwaad is gegeven als mogelijkheid van de menselijke vrijheid. Maar kan het nadenken over het kwaad ons helderheid geven, en kan de filosofie daarbij morele ijkpunten bieden die ons helpen met het alomtegenwoordige kwaad om te gaan? Al in de oudste oorsprongsmythen uit zowel de Griekse als de Joods-Christelijke mythologie wordt een verband gelegd tussen het kwaad hangt en ons menselijke vermogen tot kennis en tot het maken van keuzes. Het kwaad is gegeven als mogelijkheid van de menselijke vrijheid. Maar kan het nadenken over het kwaad ons helderheid geven, en kan de filosofie daarbij morele ijkpunten bieden die ons helpen met het alomtegenwoordige kwaad om te gaan? Is het onze morele plicht om het kwaad begrijpelijker te maken? Moeten wij dit, in de hoop dat er een betere, rechtvaardiger orde is dan die wij nu ervaren? Het heersende kwaad als gebrek doordenken, in de hoop dat hiermee de mensheid verlichting te brengen door allerlei bio- technologische, juridisch-politieke, ecologische of esthetische verbeteringen in de orde van de wereld? Of is het nu juist de doelloosheid, redeloosheid en de afgrondelijkheid van het kwaad die de spot drijven met iedere poging tot begrip: ja, deze zelfs ziet als vals gebruik van onze geestkracht, gedreven door de heimelijke wens van om zelf God te spelen? Want nadenken over het kwaad is nadenken over de wereld.

Inzet:
In deze leergang nemen we het probleem van het kwaad als een leidraad van een geschiedenis van de filosofie. Daarbij proberen we steeds te denken vanuit exemplarische gevallen: de ontzetting over de broedermoord, gruwel van oorlog, het zelfgenoegzame van de tiran, de anarchistische ontmanteling van instituties. We kijken ook naar de kunstzinnige verbeelding van het kwaad in de horror. Door alle historische gestalten heen blijkt het kwaad vooral een naam te zijn die de mens toekent aan het bedreigende, het barbaarse, de chaos, de entropie, het geweld en de beangstigende leegte, de naderende ondergang zowel buiten in het wereldruim als binnen in jezelf. Het is verraad aan de transcendentie, aan de mogelijkheid voor het individu, dat de neiging heeft zich in zichzelf terug te trekken, aan het duister te ontkomen door verlichting.  

Het programma bestaat uit zes modules:











MODULE 1:
De vraag naar het kwaad

 Lees meer… 

MODULE 2:
De erfgenamen van prometheus

 Lees meer… 

MODULE 3:
De machteloosheid van de rede

 Lees meer… 

MODULE 4:
Nihilisme: denken voorbij de illusies

 Lees meer… 

MODULE 5:
Het beschadigde vertrouwen

 Lees meer… 

MODULE 6:
Verlichting? Durf te denken

 Lees meer… 

Geen activiteiten.