FILOSOFISCHE DENKWEEKENDEN


Seminar: Denkweekend wat mogen wij hopen?
Leven in sferen en capsules, tussen utopie

De Duitse filosoof Peter Sloterdijk ontwikkelde met zijn sferen-trilogie een even fascinerende als duizelingwekkende poging om niets minder dan een “theorie van het huidige tijdperk” te schrijven. Een grote holistische compositie die zich kritisch verhoudt tot de veelheid van specialistische onderzoekmodellen; geen analyse maar een synthese van de “polysferische tijdsgeest” van globalisering. Deze “sferologie” gaat uit van wat voor ons zo dichtbij is, dat we het steeds over het hoofd zien: de sfeer, de tijd-ruimtelijke omgeving waarin wij geworpen zijn. De sfeer die ons “stemt”, waarin we ons altijd reeds bevinden, die onze levensontwerpen en sociale, economische, technische, culturele projecten draagt. Mensen zijn eigenlijk pas werkelijk mensen voor zover zij deelnemen aan een sfeer: het samenzijn, co-existeren gaat hier aan onze individuele existentie vooraf.

Inzet:
Hoop is inzetten op een mogelijke illusie, maar om te leven, hebben we deze illusie nodig. Zo wordt Immanuel Kant, die de vraag wat we mogen hopen voor het eerst in alle scherpte stelde, ook vaak geïnterpreteerd. Theoretisch laat de hoop zich niet rechtvaardigen, maar om praktisch te kunnen leven, hebben we de overtuiging nodig dat het leven ergens toe dient. We gaan op zoek naar een eigentijdse verschijning van de hoop aan de hand van denkfiguren van Peter Sloterdijk.
Het programma bestaat uit drie modules:

Module 1:
Sloterdijks sferologie en de kantiaanse vraag naar de hoop In dit weekend-seminar nemen we Sloterdijks theorie als uitgangspunt om (opnieuw) een van de hoofdvragen van Immanuel Kant te stellen: “wat mogen wij hopen”. Nadenken over de hoop is een nadenken over de tijd: toekomst, verleden en heden. Daarbij schetsen wij eerst de complexe opbouw van Sloterdijks “sferologie”. Het bestaan is een doorlopen van omvattender sferen; aanvankelijk zijn wij in “bellen”, zoals de foetus in de intimiteit van de baarmoeder. Na de geboorte verkennen we de meer complexere familiesfeer, waaraan we ontgroeien via werk, samenleving, natie-staat: een proces van steeds grotere “globe-sferen”, die economisch en technisch expanderen tot de omvattende netwerk-globalisering van onze huidige tijd. Daarbinnen leven wij dan als controlerende individuën weer ieder in de eigen capsule: een wereld van “schuim.


Module 2:
Utopische denken, levensoriëntatie en het dubbelzinnige van de hoop Vanuit de “sferologie” onderzoeken we hoe het gesteld met onze levensoriëntatie “na” de moderne twijfels aan de grote religieuze verhalen met hun heilsverwachtingen. Zo heeft de filosofie vanaf Kant naar argumenten gezocht waarom het redelijke denken behoefte heeft aan (persoonlijke, sociale, culturele, politieke) oriëntatie op iets dat onze huidige “sfeer” overstijgt. We onderzoeken dit nader vanuit het dubbelzinnige karakter van de hoop op een betere wereld: verleidingen en gevaren van de utopieën. 
Hoop is de bron van inspiratie, die aanzet tot verandering en vooruitgang, maar tegelijk is het een niet ongevaarlijk droombeeld van volmaaktheid en onschendbaarheid: ja zelfs een gift van Pandora en van ouds her begrepen als de oorsprong van alle kwaad!                                                                   

Module 3:
Leven in een technologisch onbegrensde schuimsfeer: een utopie of dystopie Onze huidige leefsfeer scheten we daarbij als een gerealiseerde “utopie/dystopie”: enerzijds een virtuele droom-wereld, waarin we als een ware levenskunstenaars tientallen rollen kunnen scheppen in de eigen biotoop, maar anderzijds een geheel gecontroleerde, gefilterde capsulaire beschaving. Hoe denken we nu over de toekomstige hemel op aarde? En hoe beleven we wat vanuit het verleden reeds in deze leefwereld gerealiseerd is: als utopie of als dystopie? Tenslotte kijken we hoe de huidige “schuim”- cultuur ons met haar glinsteringen verblindt. Wat zouden wij nog kunnen hopen, als het heden eeuwig lijkt?  



WAAROM DIT DENKWEEKEND
The audacity of hope: de vermetelheid van de hoop. Woorden van Immanuel Kant waarmee Barack Obama bij zijn aantreden de Amerikaanse bevolking wilde inspireren om zichzelf een nieuwe horizon te geven. Geen opdracht moeilijker en noodzakelijker dan deze, zeker in een tijd van vloeibare grenzen en capsulair samenleven: een toestand die we vanuit het werk van Peter Sloterdijk verder belichten.

VOOR WIE:
Dit programma is voor iedereen die zich interesseert voor een breed opgezette tijdsdiagnose van onze huidige leefwereld: een wereld die door de flitsende globalisering zo snel verandert dat de indruk ontstaat dat men nergens meer aanknopingspunten meer heeft voor een morele, existentiële, sociaal-culturele of politieke oriëntatie.

TIJD en LOCATIE:
Tijdsduur van dit seminar weekend: van zat.10 uur – zon.13 uur, met 3 modules.

Locatie: verblijfsarrangementen in een landelijk gelegen conferentiecentrum

WERKWIJZE/METHODE:
We lezen fragmenten uit het werk van Peter Sloterdijk waarbij we ons richten op zijn “sferologie”. Vanuit een aantal invalshoeken (architectuur, media- technologie, sociaal-utopisch denken) geven we inhoud aan begrippen als de “capsulaire samenleving” en de “vloeibare moderniteit”, waarbij we ook ingaan op werk van Hans Achterhuis, Rem Koolhaas en Zygmunt Bauman.

Programma op PDF:

Vervolg leertraject:
Verdere evaluatie en mogelijkheden tot vervolg.

BEGELEIDING

  • Mogelijkheden voor individuele deelname als groepsinschrijving 
  • Voorwaarde:
    min. aantal deelnemers:……  

  • Groepsarrangementen 
  • Verhindering

 INSCHRIJVING 



Geen activiteiten.