FILOSOFISCHE DENKWEEKENDEN



Filosofisch weekend-seminar Kants kritiek van de zuivere rede:
denkwijzer voor de filosofie
 

INHOUD VAN HET SEMINAR 
Er is geen filosofisch boek dat zo’n enorme invloed op de moderne cultuur heeft als Kants Kritiek van de zuivere rede. De dichter Heine vergeleek het met de politieke wending in 1789: waar de Franse Revolutie een blijvende politieke wending teweegbracht, veroorzaakt de Kritiek een filosofische revolutie, die oneindig veel dieper groef. Kants boek is een waterscheiding. Het werkt door in alle filosofische disciplines, van ethiek tot rechtsfilosofie, kennisleer tot kunstfilosofie. Het is nog steeds de toetssteen voor iedere maatgevende denker: voor Hegel, Schopenhauer, Russell, Heidegger, Wittgenstein of Adorno, Habermas, Lyotard en Derrida. Met Susan Neiman kunnen we zelfs zeggen dat met Kants Kritiek ons denken niet alleen pas echt modern is geworden, maar dat wij zelf in ons denken volwassen worden met het doorgronden van dit werk.

Inzet:
Een plattegrond te schetsen van Kants werk en van de enorme veranderingen die het teweegbracht in het landschap van de filosofie: dat is ons uitgangspunt voor deze Kant-boost. In het tijdsbestek van een denkweekend kunnen we natuurlijk onmogelijk de deelnemers door de gehele tekst loodsen. Maar we zullen wel de geniale inzet, de dramatiek van kritische analyse en de diepgaande gevolgen van het werk overbrengen, en daarmee stellig aanzetten tot lezen. Het programma bestaat uit drie modules:

Module 1:
De inzet van Kants denken: een revolutionaire wending van perspectieven Kant reageerde kritisch op de grote controverse van zijn tijd: tussen de rationalistische metafysica en het empiristische Newtoniaanse wereldbeeld. Met zijn ‘copernicaanse wending’ verwierp hij de dogmatische vooronderstellingen over kennis en rede, en liet zien dat alle objectieve kennis afhankelijk is van de wijze waarop het subject met de rede de wereld ordent. Activiteiten als denken, kennen en handelen zijn voor Kant uitingen van een autonome geest. We zullen zien hoe Kant vanuit de zelfwetgeving van de rede niet alleen de grondslagen van de natuurwetenschap en de metafysica doordenkt en opnieuw formuleert, maar daarmee tegelijk ook voorwaarden in kaart brengt voor een praktische vrijheid in de ethiek en politiek.  

Module 2:
Autonomie en Vrijheid: consequenties van de kritiek voor alle filosofische disciplines In zijn kritische hoofdwerk demonstreert Kant de noodzaak van kritische zelfbegrenzing van de rede in theoretisch gebruik (in kennis, wetenschap en filosofie) en praktische inzet (in ethiek, politiek en rechtsfilosofie). Vanuit de Kritiek van de zuivere rede presenteren we in de “marges” enkele andere passages uit Kants hoofdwerken (Kritiken), en wijzen we op de uitwerking van dit denken van vrijheid, verlichting en autonomie binnen thema’s uit zijn vele “kleinere” geschriften: over esthetica, over godsdienst- rechts-, geschiedenis- en opvoedingsfilosofie.

Module 3:
Kants denken binnen onze huidige leefwereld Tenslotte zullen we een schets geven van de enorme invloed van Kant in de filosofie, die sinds de Kritik heeft ontwikkeld in een stroom van pgingen om Kant beter te begrijpen, te radicaliseren of te weerleggen. Maar ook buiten de academia blijkt Kants werk springlevend in onze rechtsinstellingen, ons politieke systeem, denken over kunstbeleving, over integer moreel handelen, over fundamentele vrijheden. Wat met de Kritik begon als een discussie met filosofische scholen en “ismen”, resulteerde in een begrip van politiek van mensenrechten, waar Kant een van de founding fathers van was. We hebben hier te maken met het fundament van een tijdperk dat nog lang niet ten einde is.

WAAROM DIT DENKWEEKEND
Kants denken is het hoogtepunt van de verlichting, de stroming waarin redelijk denken de strijd aanbindt met dogmatische autoriteiten en iedere vorm van bijgeloof die mensen onmondig houdt. Met Kant is onze wereld echt modern geworden: ook wij zelf worden in ons denken pas echt volwassen met het doorgronden van dit onuitputtelijke werk.

VOOR WIE:
Het ontbreekt de Kritiek (volgens Kant zelf!) stellig aan elegantie en helderheid van stijl: dit seminar, dat geen specifieke voorkennis vereist, wil iedereen die zich een eigen weg baant door dit labyrint, een leidraad aanreiken om dit filosofische meesterwerk te leren kennen.

TIJD en LOCATIE:
Tijdsduur van dit seminar weekend: van zat.10 uur – zon.13 uur, met 3 modules.

Locatie: verblijfsarrangementen in een landelijk gelegen conferentiecentrum

WERKWIJZE/METHODE:
Gedurende dit weekeinde lezen we de teksten uit de Kritik, voorzien van uitleg, commentaar en interpretatie met ruimte voor vragen; aansluitend voeren we gesprekken over de implicaties van de denkbeelden, en betrekken we deze ideeën op onze eigen opvattingen over kennis verwijzing naar uitgewerkt programma.

Programma op PDF:

Vervolg leertraject: Verdere evaluatie en mogelijkheden tot vervolg.

BEGELEIDING

  • Mogelijkheden voor individuele deelname als groepsinschrijving 
  • Voorwaarde: min. aantal deelnemers:……
  • Groepsarrangementen
  • Verhindering 

INFORMATIE


Geen activiteiten.