INHOUD VAN DIT DENKWEEKEND
Theater en politieke cultivering van emoties: herwinnen van tragisch besef? In de antieke tragedies van Aeschylos, Sophocles, maar ook in de “moderne” van Shakespeare of Racine, Schiller of Ibsen ontmoeten kunst, ethiek en politiek elkaar. In alle tijden was het theater niet alleen een esthetisch fenomeen; het spiegelde ook gevoelens die leefden in de politieke gemeenschap. De dramatische verbeelding van Athene of London betrok zich op aspiraties en idealen van bewoners, en op hun angst voor oorlog of burgertwisten. Het theater gaf vorm aan onbehagen, aan strijdigheden binnen het openbare leven van de stad, cultiveerde gevoelens, toonde onrecht en de mogelijkheden tot vergeving. Kunst reflecteerde op deugden van burgers, demonstreerde hen de macht van het vrije woord en de opvoedende waarde van democratie. Politiek handelen voltrok zich dus in een esthetisch domein, en was ondenkbaar zonder theatraliteit.

Inzet: We komen iets te weten over de publieke betekenis van theater: vormgeven aan politieke emoties. We bekijken de ontstaansgrond ervan in de klassieke tragedie en komedies, en volgens de geschiedenis van het publieke belang van deze onherroepelijk geëngageerde kunstvorm. We demonstreren dat dit belang vandaag uiterst actueel is, juist in tijden dat de democratische politieke representatie en het republikeinse model van de politiek soevereine natiestaat in een diepgaande crisis lijken te verkeren. Het programma bestaat uit drie modules:

Module 1:
De tragische kunst in Athene: politieke cultivering van de gemeenschap
In dit seminar onderzoeken we aan de hand van tekstfragmenten van Aeschylos, van Sophokles, van Aristofanes en Euripides hoe de theatrale kunst in staat is om een politieke cultivering te geven aan de gevoelens van het publiek. In de tragische kunst en in de comedies weerspiegelde zich eens de Atheense democratie, die oneindig verschillend is van de onze, en toch ook zo vaak verbazend nabij. Achter het pathos bij het spreken over goddelijke rechtvaardiging gingen ideeën over recht en moraal schuil, een soort sociaal contract en instituties van wetgeving en macht.  

Module 2:
Filosofen over het publieke belang van theater in de geschiedenis
Vervolgens gaan we in op verschillende filosofische interpretaties van het publieke belang van theater” (van Aristoteles via Hegel en Nietzsche tot Heidegger, Derrida, Badiou en Nussbaum). Theater cultiveert gevoel: niet alleen in dienst van ideologische propaganda, omwille van vermaak, of als instrument voor emotionele manipulatie en framing. Dit publieke belang van de theaterkunst opent een onverwacht perspectief op brandende kwesties in onze democratie, zoals alle beslissingen over grenzen, burgerschap en ballingschap, over de relatie tussen macht en recht, over taal als handeling en over kracht en gevaar van vrijmoedig spreken.

Module 3:
De huidige actualiteit van het politieke theater
Tragische kunst bood tegenspel aan politici, maar had ook een opvoedende taak. Het was een medium om de burgers voorbeeldige handelingen te tonen. Het publiek leerde heftige emoties te begrijpen, en daarmee werd het theater ook tot de plaats waar emoties politiek beïnvloed konden worden. Dit vermogen om politieke gevoelens te kunnen cultiveren is volgens filosofe Martha Nussbaum nog steeds van groot belang. Omwille van een rechtvaardige, stabiele samenleving, zouden politici ook vandaag doelbewust ‘goede’ emoties (zoals mededogen, vaderlandsliefde) moeten aanwakkeren en slechte (zoals angst, ressentiment of woede) ontmoedigen. Theater leert niet alleen deugdelijk handelen; het leert ook deugdelijk voelen. Kunst is “éducation sentimentale”. Zij kan emotionele ondersteuning bieden aan politieke overtuigingen en principes: juist in tijden van populistisch onbehagen en afnemende steun voor democratische beginselen.

WAAROM DIT DENKWEEKEND:
Onze tijd vereist een nieuwe omgang met het noodlot, en vraagt om nieuwe ontvankelijkheid voor tragiek. De postmoderne cultuur confronteert ons met onvoorspelbare gevolgen van globaliserende krachten en met een onbeheersbare economisch-technologische dynamiek: geen wereld van de Verlichting waarin de mens het lot in eigen hand heeft, maar eerder een schouwtoneel dat ons tragisch besef (opnieuw) aanscherpt.

VOOR WIE:
Dit programma is bestemd voor iedereen die zich, al dan niet beroepsmatig, interesseert voor de sterke band tussen politiek en theater, die politieke betekenis van tragedies in de Europese cultuur, het publieke belang van theater en de kracht van de podiumkunsten om te reflecteren op en vorm te geven aan emoties van onbehagen en enthousiasme.

TIJD en LOCATIE:  
Tijdsduur van dit seminar weekend: van zat.10 uur – zon.13 uur, met 3 modules. 

Locatie: verblijfsarrangementen in een landelijk gelegen conferentiecentrum 

WERKWIJZE/METHODE:
We beschouwen een paar tekstpassages uit werk van Aeschylos en Sophokles; enkele sleutelteksten uit de filosofieën van het “tragische” (Hegel, Nietzsche, Benjamin, Heidegger), en bezien hoe zulke onderscheiden denkers als Martha Nussbaum, Alain Badiou en Hans Jürgen Thielmann verbonden leggen tussen d toneelkunst en de politieke cultivering van emoties. aansluitend voeren we gesprekken over de implicaties van de denkbeelden, en betrekken we deze ideeën op eigen opvattingen over de rol van emoties in een politieke arena in tijden van populisme verwijzing naar uitgewerkt programma. 

Programma op PDF: 

Vervolg leertraject:
verdere evaluatie en mogelijkheden 

BEGELEIDING 

  • Mogelijkheden voor individuele deelname als groepsinschrijving 
  • Voorwaarde: 
    min. aantal deelnemers:…… 

  • Groepsarrangementen     

 INSCHRIJVING 

Geen activiteiten.