Er zit veel Shakespeare in mijn favoriete netflix-serie House of Cards. Het meedogenloze duo Frank en Claire Underwood is een mixture van Richard III en Lady Macbeth. Op weg naar het hoogste politieke ambt voorzien deze kinderloze partners-in-crime zich van alle denkbare machtsmiddelen die Machiavelli kon aanbevelen. Zij omringen zich met louter strategische vrienden, waar zij zich ook weer van kunnen ontdoen, hetzij door hun carrières te blokkeren, hetzij door hun levens te beëindigen. “The road to power is paved with hypocrisy, and casualties.” Net als bij Macbeth blijf je huiverend genieten, en voel je de aantrekkingskracht van het geniale in een schoft.

Shakespeare’s dramatiek schuilt vooral in de effecten van de kleine “terzijdes” van Frank: oneliners waarmee hij zich rechtstreeks tot het publiek richt. Net als Richard III betrekt Frank je samenzweerderig in gruwelijke voornemens, onthult hij achteraf trots de vileine motieven achter zijn daadkracht. “The gift of a good liar is making people believe you lack a talent for lying”.

In een van deze soliloquy stelt Frank, gezeten met bloed aan zijn handen in de Oval Office: “They say we got the leaders we deserve…. leaders who are not afraid to look you in the eye, to tell you what they believe”. Een leider die gelooft dat hij Amerika weer op de rails zal zetten, “making it great again”. Iemand die ons vrij maakt opdat we onze eigen beslissingen kunnen nemen, die doorbraken kan forceren, die deuren opent, die een “deal-maker” is…

Duidelijk naar wie deze laatste zinnen verwijzen: the Donald. De performer-politicus die spot met alle wetten van de politiek. Als voorzichtige heelmeesters met een slecht-nieuwsboodschap: zo bereiden politieke analisten ons langzaam maar zeker voor op de shock and awe-ervaring van President Trump na 21 januari 2017. Commentatoren wijzen op de grote overeenkomsten tussen Trump en Sanders in hun diagnose: de terechte boosheid van vele Amerikanen; de abjecte kloof tussen arm en rijk; de verbrokkelde infrastructuur, slechte wegen, geen openbaar vervoer, het falende onderwijssysteem; de implosie van de middenklasse; de onoplosbare werkloosheid van een electoraal totaal vervreemde onderklasse…. Opiniemakers wijzen op de kracht van de outsider, die resultaatgericht te werk kan gaan en onverwachte allianties kan sluiten…

Frank Underwood, Trump… Niets nieuws onder de zon. We onderschrijven deze analyse van de grote problemen van de neoliberale politiek in westerse samenleving, we vermoeden al langer in welke richting we naar uitwegen moeten zoeken, en we beseffen dat we daartoe de schijn van de uniforme globaliserings-ideologie moeten doorbreken. Hoezo “TINA”. Hoezo ”There Is No Alternative”….

Maar het is wachten op de Messias. De bezielende hoop waarmee de intelligente Barack Obama zijn ambt aanvaarde maakte plaats voor het tragisch besef toen we zagen dat werkkracht en idealen vermalen werden door de perverse patstelling tussen president en congres…. Dit zal ook de speelruimte voor het populistische radicalisme á la Trump uiterst beperkt maken, zo stellen realisten. Terwijl het voortbestaan van de wereld misschien afhangt van werkelijk immense omwentelingen groeien angst en afkeer van radicale alternatieven en visioenen. Scepsis weerhoudt ons om kracht te ontlenen aan de stoutmoedigheid van de hoop (“audicity of hope”)

Immanuel Kant stelde reeds dat voor een werkelijke morele kosmopolitiek de machthebber zowel moeten beschikken over verbeeldingskracht als over oordeelskracht; dat zij in de politiek zowel idealisten als realisten moeten zijn; dat zij het visionaire verhaal kunnen vervlechten met argumenten en de inspirerende overtuiging verbinden met vertrouwen in hun oordeelskracht.

Wat we nodig zouden hebben is geen populistische Trump-mania, geen idealistische Sanders-revolutie, maar ook geen Clinton-competenties die vertrouwen wil wekken met haar gerijpte, realistische oordeelskracht. We zoeken naar een nieuwe Lincoln of Roosevelt. Iemand die in de realiteit inspirerende verbindingen legt tussen generaties, tussen het verleden en de toekomst, doel en middel. Een realist die, zoals in het Gettysburg Adres, ons met noodzakelijke strijd confronteert: met de reden waarom de Burgeroorlog gevochten werd, het hogere doel achter al de ellende die hij bracht, de drijfveren van de gehele Amerikaanse samenleving in die tijd.

Een nieuwe Lincoln, een nieuwe Roosevelt. Is dat teveel gevraagd? Is er iemand die ons vertrouwen wekt door te zeggen  “right now, I think Amerika deserves me, Frank Underwood,….. and in your heart, you know I am right.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Geen activiteiten.