In de week van 17 tot 24 april wereldwijd de 400e sterfdag van Shakespeare herdacht: ook in Den Haag. Voor de stad van Recht en Vrede heeft het The Hague Shakespeare Festival een programma ontwikkeld rond het thema van Shakespeare, Politics and International Law (http://www.theenglishtheatre.nl/)

Afsluitend zal in het Theater aan het Spui in Den Haag een unieke presentatie plaatsvinden rond “Shakespeare and Just War”. Sleutelfiguur in deze bijeenkomst is Theodore Meron, internationaal jurist, president van de “Mechanisms of International Criminal Tribunals (MICT)” in Den Haag en schrijver van enkele boeken over Shakespeare en Recht. In een productie van STET heeft filosoof en Shakespeare-kenner Tom Dommisse een panel samengesteld van van internationale rechtsgeleerden, Shakespeare-regisseurs, acteurs, schrijver. Zij zullen reflecteren op een theatre-college van Meron, waarbij verschillende scènes uit Shakespeare’s werk (Henry V, Hamlet, Richard II) zullen worden gepresenteerd Gijs Scholten van Aschat en Pierre Bokma.

Den Haag is de aangewezen stad voor een dergelijke presentatie van Shakespeareaans drama als medium voor internationaal recht en reflecties op Just War. Wat kunnen de Histories en de Roman Tragedies ons leren over het ontstaan van het moderne humanitaire recht? Hoe verwijst een werk als Henry V naar misdaden van de staat, oorlogsmisdaden en de misdaden tegen de menselijkheid? Hoe dacht men in Shakespeare’s tijd over de rechtvaardige oorlog (jus ad bellum) en het rechtmatige gedrag in tijden van oorlog (jus in bello). Wat is het belang van gedeelde codes van chivalry en customary law die werkzaam waren in de specifieke context van de Renaissance-cultuur?

Welke rol speelt theater in de reflectie over oorlog door een gemeenschap? Hoe waren deze lokale normen en ethisch-politieke gebruiken verstrengeld met wetten die langzamerhand worden erkend als uitdrukking van universele waarden die onze wereld leven overstijgen? Van dit langzame ontstaansproces van humanitairian law waaraan denkers als Vitoria, Gentili, Suarez, Grotius en uiteindelijk Immanuel Kant bijdragen, is Shakespeare een vroege getuige geweest. Met zijn grote belangstelling voor geschiedenis, politiek en oorlogvoering documenteerde hij in zijn Histories dan ook een Invention of the Human.

Vandaag veronderstellen de meesten van ons fundamenteel recht om niet te worden gedood. Niet als een absoluut recht – dat zou leiden tot een strikt levensvijandig pacifisme – maar eerder als wat filosofen een prima facie right noemen. Vragen rondom just war betreffen dan ook zeer ernstige morele redenen die mogelijk het doden van mensen kunnen rechtvaardigen. Het oorlogsrecht valt uiteen in jus ad bellum (over de rechtmatigheid van gronden en motieven om ten oorlog te trekken) en het jus in bello (over de gedragscodes van de strijdende partijen). In de westerse traditie wordt oorlog als moreel aanvaardbaar beschouwd als zij kan voldoen aan bepaalde ethische en procedurele criteria.

Theater en recht hebben veel zaken gemeen: een rechtsgang en een koningsdrama zijn beiden demonstraties van het inzicht dat justice must be showed. Juist ten aanzien van de vraag naar just war bieden Shakespeares toneelstukken, in het bijzonder die over koning Henry V, een rijke bron van ethische kwesties in oorlogvoering en legerleiding. Alles zit er in: vragen over de legitimiteit van de soeverein die de oorlog aangaat; de rechtmatige procedure voor oorlogsverklaringen; de vraag naar de proportionaliteit van reacties; de immuniteit van niet-strijdende partijen (burgers, vrouwen en kinderen); kwesties rond gevangenen, gijzelaars en gewonden; recht op kwartier; de misdaad van plundering; procedures rond overgave en genade….

Wij nodigen iedereen van harte uit om met ons op zondag 24 april om 11.00 uur in het Theater aan het Spui getuige te zijn van deze voorstelling van eenwording van recht en theater, politiek en kunst. Luister naar de toespraak van rechter Meron, geniet van de uitbeelding van scenes door Gijs Scholten van Aschat en Pierre Bokma. En denk mee met de Britse regisseur en acteur Tina Packer (oprichter van de Shakespeare and Company, Massachussetts, USA) regisseur Lucas de Man (die Macbeth regisseert door Zuidelijk Toneel op maandag 18 April 20.30 uur in de Koninklijke Schouwburg), de eminent volkenrechtjurist Sir Christopher Greenwood (rechter bij het Internationaal Hof van Justitie), Paul Franssen (Shakespeare-geleerde aan de Universiteit van Utrecht), Tom Dommisse (filosoof).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Geen activiteiten.